26 Haziran 2022

Her zamanki gibi evden çıktık. Hava ayaza çekmiş, her taraf don. Kimler var? Kim olacak, her zamanki ekip: yukarı mahallede kim varsa hepsi yanımızda. İdris, Durali, Burhan… herkes. Benim muavin de Azapların Adem! Yukarı çıkarken kızağı çekiyor. Çıktıktan sonra da arkadan itekliyor, yetişebilirse o da biniyor. Böyle bir düzen!

 Yanımızda bir yığın arkadaş var. Sayıları neredeyse on-on beş civarı. Say deseniz sayamam o isimleri, ama kalabalık. Özün önünden Kötü Dereye doğru giderken, sağ taraf bostan yerleri, sol taraf çayırlıktır. Önce düzayak gidilir, sonra eğim başlar. Eğimin başladığı yerin az aşağısında Topal Mehmet’in çayırı vardır. O zamanlar oralar bize çok uzak mesafeler gibi gelirdi. Uzak ve tehlikeli. Zaten her taraf, bütün tabiat kara bürünmüş.

Yolun iki kenarında da arazi kuru taş duvarlar ve üzerine yığılan çalı çırpıyla korumaya alınmış. Aşağıya doğru inerken, sol tarafımız çayıra bakıyor. Çayırın dibi aşağıdaki dereye bitişik. Dere yatağı ve çevresi söğüt ağaçlarıyla çevrili. Çayır düz bir alan değil. Aşağıya doğru tümseklerle dolu, ekime müsait olmayan bir alan. Dik, alabildiğine dik bir alan burası. Önce azalan, sonra, birdenbire bir tümsek üzerinden aşarak artan bir eğimle dikleşen bir arazi. Kaymak istediğimiz yer burası. İyi güzel de o denemeyi içimizden ancak birkaç kişi yapabiliyor. 

Nihayet aşağıya iniyoruz. İçlerindeki öncü benim. Hepsi peşimde. Bir şey bildiğimden değil de, bir güvenle peşimden geliyorlar. Çocukluk işte. Demek ki benim bir şeyler bildiğimi sanıyorlar. Ne büyük yanılgı! Hiçbir şey bildiğim yok. Sadece cesaretim var. Önden gidenin bir bildiği vardır yanılgısı. Bu yanılgı kişileri ömür boyu takip eden bir yanılgıdır. Bir bildiği vardır. Ne bildiği olacak? O da senin benim gibi biri. Öyle, ama arkadan “sensin” diyenler de yok değil. Onlar hayatın risksiz tarafını tercih ediyorlar. Beni de öyle, “ha bakalım, de bakalım” diye arkadan itekleyenler mutlaka vardır, vardır ama varsa da benim aklımda kimse yok.

Aşağıya indik. İndik de, orası da risklerle dolu. Bir kere derenin bir kısmı buz tutmuş, bir kısmı açık. Arada derin yerler var. Derin yerlerin yukarı kısmı küçük bir şelale ağızı oluştururken, aşağıya doğru su sığlaşıyor. Buzlu yer de, o sığlaşan yerlerde neredeyse suyla birleşmiş, onunla birebirken, üst akımlarda buzsuz bir alan oluşturuyor. İşte biz, tam da buzun üzerinde, yani buzla buzsuz alanın suyla kesiştiği suyun en derin noktasında, onun kenarındaki buzda kızakla kaymaya çalışıyoruz. Daha doğrusu çalışacağız. Ben hemen benim muavine:

-Hadi Adem, bin kayığa. Seni kaydıracağım.

Herkes toplanmış. Bizde kızağa kayık denir. Adem kayığa biniyor. En kenarda, suyun en derin yeriyle buzun kesiştiği o kenarda kayıyor kayık. Adem üstünde, sıkı sıkıya tutunmuş kayığa zavallı. Biz sınırları zorluyoruz. Sınırın da sınırını. Ve nihayet olan oluyor. Adem suya düşüyor. Bütün çocuklar dağılıyor. Akıntı aşağıya, buzun zeminle neredeyse birleşmiş gibi olduğu yere doğru götürüyor Adem’i. Adem suda akıyor. Baş tarafı önde, gidiyor. Herkes çil yavrusu gibi dağılmış. Ve ben, Adem’in bacaklarından tuttuğum gibi kaldırıyorum. 

O gün orada yaşadığım şey neyse, bütün hayat boyu yaşadığım şey de odur. Tehlike karşısında her zaman yalnızdır insan. Tek başına karşı koyarsın hayata. O gün de öyle oldu. Kaçan arkadaşlar, kaçarken “aman bizi şahit yazdırmasınlar” diyerek kaçıyorlardı. Eğilerek, pısarak kaçmaya çalışıyorlar. Adem kurtuluyor. Fakat sırılsıklam. O zemheri gününde oradan eve gitmek bile iş. O sırada yukarıdan Karagöz’ün Süreyya Abi geçiyor. Bizi görüyor ve gayri ihtiyari kendini tutamıyor. Gülüyor, ağlanacak halimize. Gerçi gülünmeyecek gibi de değil. O zemheride suya girmek akıl kârı mı? O ayazda, suya girmiş, sırılsıklam olmuş bir çocuk görmek onu da şaşırtıyor besbelli.

Aradan yıllar geçti. Adem, Adem Çelebi; habersiz ve ani olarak, sırf bana sürpriz yapmak için üniversitedeki odama geldi, beni ziyaret etti.

-Yahu, az kalsın öldürüyordun beni.

-Öyle deme, bana bir hayat borçlusun.

Aramızda böyle konuştuk ve hasret giderdik. Şimdi köye giderken, ne zaman o tarafa baksam Adem’i görürüm. Adem’in o sırılsıklam halini, soğuktan morarmış ellerini.

Evlerine gidince ne oldu? Annesine neler anlattı, hiç birini bilmiyorum. 

Zaten ne annesi Hedime Hanım teyze, ne de babası Çolak Mehmet emmi komşuluk haklarını zedeleyen insanlar değillerdi. Evlerimiz yakın ve komşuyduk. Abisi Ahmet de en yakın arkadaşımdı mahalleden. Çok zeki, çok yetenekli, çok azimli biriydi Ahmet. Okulda bizden bir sene önceydi ve hep ilk sıralardaydı.

[i]Prof.Dr. (E) Öğretim Üyesi

Yazar Hakkında:

Abdülkadir İLGEN

Abdülkadir İLGEN

1964 yılında Bolu-Kıbrısçık’ta doğdu. İlköğrenimini doğum yeri olan Deveören Köyü İlköğretim okulunda yaptı. Daha sonra Ankara Dikmen Ortaokulunda başladığı ortaokul hayatını 1977-1978 yılında Polatlı Lisesi Orta Okulunda tamamladı. 1980-1981 döneminde Polatlı Endüstri Meslek Lisesi Elektrik Bölümünü bitirdi. 1988 yılında ise Atatürk Üniversitesi İslami İlimler Akademisinden mezun oldu. Askerlik hizmetini yedek subay olarak Hakkâri’de yaptıktan hemen sonra, 1994 yılında, İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsünde “Osmanlı Devleti’nin Sanayi Politikası ve Sanayi Alanındaki Gelişmeler: Aydın Vilayeti Örneği (1870-1917)” konulu tezle yüksek lisansını tamamladı. Aynı yıl Dumlupınar Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü İktisat Tarihi Bilim Dalına araştırma görevlisi olarak atandı. 1995 Yılında Marmara Üniversitesi Ortadoğu ve İslam Ülkeleri Enstitüsünde başladığı doktora programını, 1998 yılında “İslam Ekonomisinde Tekelci Eğilimler” başlıklı teziyle bitirdi.
Doktorayı müteakip (1999-2000 ve 2000-2001) Kırgızistan’ın Celalabat kentinde bulunan Türk-Kırgız İşletme Fakültesi’nde iki yıl süreyle dersler verdi.

Türkiye’ye döndükten sonra Dumlupınar Üniversitesi Gölpazarı Meslek Yüksek Okulunda beş (5) yıl müdürlük görevinde bulundu. Kuruluş aşamasında 2007 ile 2009 yılları arasında Bilecik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsünde kurucu müdür olarak iki yıl süreyle görev yaptı. Bu arada (11. 06. 2008’de) doçent unvanı aldı. Daha sonra akademik çalışmaları nedeniyle enstitü görevinden kendi isteğiyle ayrılarak altı aylık süreyle akademik çalışmalar yapmak üzere İngiltere’ye gitti.
2011 ile 2015 yılları arasında İktisat bölüm başkanlığı görevini yürüttü. 14.03.2014'de  profesör oldu. 09. 04. 2015'te de fakülte dekanlığına atandı.  Kendisi 15 Temmuz 2016 yılında bütün dekanların istifasının istendiği tarihe kadar aynı görevi sürdürdü. Daha sonra 2017 yılında zorunlu sebeplerle emekli oldu. İki dönem Türk Ocakları Bilecik Şube Başkanlığı görevini de yürüten İLGEN, aynı zamanda Türk Yurdu dergisiyle Türkiye Günlüğü gibi dergilerde yazılar yazmıştır. Hâlen Türkistan coğrafyasının ekonomik tarihi ve Türk Modernleşmesi ve Zihniyet Değişmesi üzerindeki çalışma ve okumalarına devam etmektedir.

Yazarın diğer makalelerinden: